Alkolün trafik kazalarındaki yeri

Alkol hakkında detaylı bilgiler vererek neyin neyi ne kadar etkilediğini ve sürüşümüze ne kadar etkisi olacağını biraz tıbbi ve biraz daha bilimsel verilerle yaklaştık.

motosiklet ve alkol

Adli Tıp açısından sürüş sırasında önemli olan alkol türü etil alkoldür. Ağız yolundan alınan alkolün %20’si mideden, % 80’i ince barsaklardan doğrudan emilmektedir. Ağız, yemek borusu ve kalın barsaklardan da emilebileceği bilinse de bu değerler ihmal edilebilir düzeydedir. Etil alkol tüm sıvılarına geçebilir. Kan alkol değeri, alkol alımı bittikten 1 saat sonra en yüksek düzeye ulaşır sonra gittikçe azalır. 8 – 12 saat sonra %70 kadar kandan temizlenir. 24 saat içinde %100’ü temizlenir. Alınan alkol karaciğerde alkol dehidrogenaz ve asetaldehid dehidrogenaz ile yıkılır. Alınan alkolün %5-8’i solunum ve idrar yolu ile değişime uğramadan, az bir kısmı ise ter ve gaita ile atılır.

Amatör sürücüler için belirlenen yasal üst sınır olan 0.5 promil’i aşmamak için 70 kg ağırlığındaki bir kişinin bir defada alabileceği alkol miktarı 20 gr (25 ml)’dir. Buna göre, içki türlerine göre içilebilecek miktarlar;

800 ml light bira
500 ml normal bira
300 ml ekstra bira
200 ml şarap veya köpüklü şarap
150 ml likör şarabı
55 ml Yeni rakı, Tekirdağ rakısı
50 ml cin veya %50 alkol içeren viski
60 ml %40 alkol içeren viski, votka

Image result

Alkol merkezi sinir sistemi üzerine tıpkı genel anestezi yapan maddeler gibi etki eder. Ancak vücut sıvılarına kolaylıkla dağıldığından içilen miktarları ile beyinde narkoz için gerekli düzeye genellikle ulaşmaz. Bununla birlikte az miktarda alkol alımı bile bir işin yapılması için gerekli beceri, dikkat ve özende azalmaya neden olur. Bu belirtilerin ortaya çıkması için gereken alkol miktarı kişiler arasında büyük farklılıklar gösterir. Alkol alanlarda öncelikle psişik inhibisyonlar ortadan kalkar. Daha sonra muhakeme ve karar verme yeteneği kaybolur. Dikkat ve refleks aktivite hızı azalır. Psikomotor koordinasyon azalır. Hafıza kusurları oluşur. Kanda alkol düzeyi arttıkça disoryantasyon, stupor, koma ve ölüm gelişir.

Trafikte alkol kullanımı ise doğrudan refleksleri etkileyerek sürüş hakimiyetini kaybetmenize neden olur. Ellerde uyuşuklu, his yitirme, doğru karar verme mekanizmasının bozulması, yön duygusunu yitirme. Ani titreme ve terleme alkolün bilindik etkilerinden ve kaza nedenlerindendir.

Hepinize iyi sürüşler

Oxford ISITMALI ELCİKLER Hakkında

Scooter, Off-Road, Adventure, Sport ve Touring modeller için seçenekleri var ve kış için olmazsa olmazlardan. Reflekslerimizi kaybetmemek ve soğuğa yenik düşmemek için birebir ısıtmalı elcikler. kendi motorunuza göre seçeneklerden seçebilirsiniz. Tüm kışı rahat şekilde geçirebilirsiniz.

 

Oxford OF 690 Isıtmalı Elcik – Premium Adventure


http://www.motosikletaksesuarlari.com/Oxford-OF-690-Isitmali-Elcik-Premium-Adventure_17368.html

Oxford OF690 Premium Adventure Elcik Isıtma Sağ-sol takım halindedir, Pratik takıp çıkarabilme özelliği , Donmuş elleri tarihe gömen bir cihazdır , Gerekli bütün parçaları paketinin içinde mevcuttur , Su geçirmez anahtarı (switch) Çok düşük güç tüketimi, 22 mm gidonlar için uygundur.

Oxford OF 692 Isıtmalı Elcik – Premium Sports

http://www.motosikletaksesuarlari.com/Oxford-OF-692-Isitmali-Elcik-Premium-Sports_17370.html

Oxford OF691 Premium Sports Elcik Isıtma Sağ-sol takım halindedir, Pratik takıp çıkarabilme özelliği , Donmuş elleri tarihe gömen bir cihazdır , Gerekli bütün parçaları paketinin içinde mevcuttur , Su geçirmez anahtarı (switch) Çok düşük güç tüketimi, 22 mm gidonlar için uygundur.

Oxford OF 772 Isıtmalı Elcik – Scooter


http://www.motosikletaksesuarlari.com/Oxford-OF-772-Isitmali-Elcik-Scooter_17371.html

Oxford OF772 Scooter Elcik Isıtma Sağ-sol takım halindedir, Pratik takıp çıkarabilme özelliği , Donmuş elleri tarihe gömen bir cihazdır , Gerekli bütün parçaları paketinin içinde mevcuttur , Su geçirmez anahtarı (switch) Çok düşük güç tüketimi, Scooterlar için uygundur.

Oxford OF 691 Isıtmalı Elcik – Premium Touring

http://www.motosikletaksesuarlari.com/Oxford-OF-691-Isitmali-Elcik-Premium-Touring_17369.html

Oxford OF691 Premium Touring Elcik Isıtma Sağ-sol takım halindedir, Pratik takıp çıkarabilme özelliği , Donmuş elleri tarihe gömen bir cihazdır , Gerekli bütün parçaları paketinin içinde mevcuttur , Su geçirmez anahtarı (switch) Çok düşük güç tüketimi, 22 mm gidonlar için uygundur.

Anlatım videosu

Yaralanmaların yarısı bacak, diz, kalça, ayak bileği ve ayak bölgesinde oluşuyor

Motosiklet kazalarında genellikle kafa darbesi alacağımızı düşünüyoruz ama çarpmanın şekline göre bu oranlar değişiyor. Çarpmalarda beden kadar bacak ve ayak bölgeleride %50 oranında kazaya maruz kalıyor ve yaralanıyor.

Şimdi oranları inceleyelim

%26  Diz eklemlerinde oluşmaktadır

%12 Bilek eklemlerinde oluşmaktadır

%6 Ayak ayası, ayak parmaklarında oluşmaktadır

%4 Baldır ve Üst bacakta oluşmaktadır

%2 kalça kısmında oluşmaktadır

Diğer bilgiler, çarpma sırasında oluşan yaralanmalarda çıkan sonuçlar ve koruma cinsleri
“Crash bar” denilen koruyucular etkili değildir. Bu tur motosikletlerde ayakta-bilekte yaralanma azalmakla birlikte diz ve kalça yaralanmaları artmaktadır.

Koruyucu giysiler, çizme, eldiven, ceket, pantolon vb. giyilmesi kayda değer şekilde sürtünmelerden oluşan yaralanmaları azaltmakta. Bu kuşam düşük hızlarda yaralanmalı tamamen önlemekle birlikte yüksek hızda ağır darbeleri önlemede başarılı değildir.

Kazaların %13 ünde kafadan (önden başka araca – cisme) çarpma sonucu kasık bölgesi yaralanmaları görülmüştür.

Kazalarda yaralanmaların ciddiyeti kullanılan alkol, hız ve motosikletin büyüklüğü ile doğru orantılı olarak artmaktadır.

Kazaların %73’ünde motosiklet sürücülerinin göz koruyucu herhangi bir önlem almamış olduğu görülmüştür.
Bu hata kazadan görüşü etkilemekte ve kazadan korunma manevralarında çok kıymetli saniyelerin kaybolmasına yol açmaktadır.

Kazaya karışan sürücülerin sadece %40’ının kask giydiği tespit edilmiştir.

Motosiklet eğitimi almamış, ehliyetsiz, eğitimsiz şahısların özellikle yazın ve kısa yolculuklarda kask takmadıkları görülmüştür.

En ölümcül kaza şekillerinde yaralanmalar bas ve/veya göğüs bölgesinde görülmektedir.

Kafadan yaralanmaların azaltılmasında tek kritik faktör kask kullanımıdır. Standartlara uygun kask kullanımı son derece verimli bulunmuştur.

Motosikletle sürüş sırasında dikkat edilmesi gereken 12 nokta

  1. Sürüş esnasında herhangi bir konuya odaklanmayınız. Dikkatiniz trafikte olsun. Şayet zihinsel olarak bunu yapacak durumda değilseniz trafiğe çıkmayın.
  2. Araç sürücülerinin baş hareketlerini pencerelerden ve aynalarından görmeye çalışın. Çoğunlukla sürücüler ani dönüşlerden önce başlarını bir yönden diğerine çevirme gibi bir davranış sergilerler. Aynalarına bakmasalar bile bunu çoğunlukla yapıyorlar.
  3. Ayna kontrolü yapın ama sadece aynalarınıza bakarak hareket etmeyin. Gerekli omuz üzeri kontrolleri de mutlaka yapın. Bu kontrolü çabuk bir şekilde yapıp aynalarınızın gösteremediği kör noktaları da kontrol etmiş olun.
  4. Hiçbir zaman bir araç ile çıkış rampası arasına girmeyiniz. Sağdan geçişler aslında hiç yapılmamalıdır ama zamanımızda gereklilik haline gelmektedir. Malum trafik. Bunu çıkışlar arasında veya anayolun her iki yönünde devam eden ve ana caddeyle kesişen yollarda yapınız.
  5. İki parmağınız devamlı fren kolu üzerinde olsun. Bu yoğun trafikte frenleme reaksiyon sürenizi kısaltacaktır. Aynı şekilde sağ ayak başparmağınızda ayak fren pedalına yakın, her an basabilecekmiş gibi dursun. Cep telefonu ile meşgul bir maymunun ani dalışlarından kaçabilmek mümkün olabilir.
  6. Fark edilin. Sürücülerin ve yayaların sizi gördüğünden emin olunuz. Hatta uzak mesafelerden de bu fark edilmişliği sağlamaya çalışınız. Uzun farlarınızı kullanınız ancak trafik ışıklarında durduğunuzda yada yakın takipte öndeki aracın sürücüsünün gözlerini almaması için kısa farlarınızı kullanın. Parlak renkli elbiseler yada bu renkleri taşıyan bantları olan elbiseler kullanın. Sarı en çok fark edilen renktir. Fosforlu giysiler sizi %37 daha fazla görünür yapar, bu araştırma ile kanıtlanmış.
  7. Motor devirini ani kalkış yada kıvırma yapabilmek için hazır tutunuz. Trafik de daima bir vites altta motorunuzu kullanınız. Özellikle düşük torklu motorlarda bu çok önemli ve gereklidir. Bu durum bir araç size yöneldiğinde ani bir hızlanmayla kaçmanızı sağlaması içindir. Sadece fren yaparak durma tercihine bağımlı olmak iyi bir durum değildir. Yüksek devir ayrıca sizin fark edilmenizi de sağlayacaktır.
  8. Trafik yavaşlamaya başladığında takip ettiğiniz aracın sağında yada solunda olacak şekilde pozisyon almak önemlidir. Bu gerektiğinde size kaçış yolu sağlayacaktır. Ayrıca arkanızdaki araç duramadığında sizin onun motor ön kaputunun bir parçası olmanızı da engelleyecektir. Durduğunuzda viteste kalın, boşa atmayın, gözlerinizle sürekli arkanızı da izleyiniz.
  9. Gözlerinizle sürekli önünüzü, aynalarınızla arkanızı, göstergelerinizi tarayınız. Bu sizi çevrenizle sürekli bir irtibatta tutacaktır. Bu irtibat da gelebilecek hareketlerin tehlikeye dönüşmeden tarafınızca karşılanmasına imkan tanıyacaktır. Bir bölgeye sürekli haddinden uzun bakmak, önünüze yada arkanıza, kazaya davetiye çıkarmaktır.
  10. Karşıdan gelmekte olan araçların sola dönüşleri ölümcül kazalara sebep olmaktadır. Kavşağa yaklaşırken yada yol ayrımlarında karşıdan gelmekte olan yada durmuş bir aracın aniden önünüze, kendisine göre soluna, dönebileceğini unutmayınız. Bunun için bu gibi durumlara karşı tetikte, tedbirli olunuz ve fark edildiğinizden emin olunuz. Ancak bu bile yetmeyebilir. Sizi herhangi bir sebeple göremeyen sürücü yada hızınızı yanlış değerlendiren bir sürücü aniden kendi soluna yani sizin önünüze kırabilir. Aracın tekerlerinin yönüne bakınız. Yada sürücüsünün ellerinin araç direksiyonu üzerindeki pozisyonlarına bakınız. Bir hareket görürseniz fren yapmaya yada kıvırıp gazlamaya hazır olunuz. Burada seçim size ait.
  11. Yol yüzeylerine dikkat ediniz. Nasıl bir yüzeyde sürüş yapmakta olduğunuzun daima farkında olunuz. Renk farkları genellikle yola dökülen atık maddelerdir ve kayganlık işaretidir. Petrol türevleri genellikle parlama yaparlar. Kum veya çakıl görünmesi daha zor maddelerdir.
  12. Açık alanları tercih ediniz. Araç kümelerine yakın, içlerinde yada onlara paralel sürüşlerden kaçınınız. Bu hem size daha geniş manevra alanı sağlayacaktır hem de araçların tehlikeli kör alanlarından uzak kalmanızı sağlayacaktır. Hızınız trafikle aynı olmamalıdır. Bu görünürlüğünüzü engelleyen, göz yanılması oluşturan bir faktördür. Hızınızı akmakta olan trafikle sabit tutmayınız. Yoğun trafikte sabit hızla sanki cruise control de gibi gitmek diğer sürücülerin sürü içinde sizi fark etmelerini zorlaştıran bir durumdur.

 

Farkedilmek için reflektif ve fosforlu giyim

Videolarımızda da belirtiyoruz her zaman, farkedilmek önemlidir. Daha az kaza için daha fazla dışarıdan görünme gibi konularını çokca incelemeye çalışıyoruz.

Alacağınız kaskın renginin fosforik olması, renklerinin canlı olması diğer kasklara göre sizi %37 kadar daha farkedilir yapıyor. Bu konuda bir video yapıp paylaşmıştık.

Neden siyah kask kullanmamalıyız, nedenlerini açıklamıştık.

Aynı durum montlar içinde geçerli ve renkli reflektif şeritlerin olması bizi tehlikelere karşı koruyor. Yapılan araştırmalarda görmedim diyenlerin çoğu renk yüzünden ve dikkatsizlik yüzünden çarpıyor bize veya farketmiyerek kaza yapmamıza neden oluyor.

Bunu engellemek elimizde, renkli ve fosforlu olan giysiler, kasklar seçerek kolayca engelleyebilir hey ben buradayım diyebiliriz.

http://www.motosikletaksesuarlari.com/Motosiklet-Kaski-192

http://www.motosikletaksesuarlari.com/Motosiklet-Montu

Farkedin, farkedilin. İyi sürüşler

Motosiklet Sürüşünde Ceketin altına ne giyilmeli?

Özellikle kış sürücülerine göre yapılmış içlikler kışın sizi hem rahat ettirecek hemde aşırı terlemenizi engelleyerek, hava sirkülasyonunu sağlayacaktır.

REVIT GLACIER TERMAL IÇLIK ÜST

REVIT GLACIER TERMAL IÇLIK ÜST

http://www.motosikletaksesuarlari.com/REVIT-GLACIER-TERMAL-IcLIK-uST_32520.html

Uzun kollu hava geçirmeyen ama teri dışarı atan özel yapım tişört, soğuksa rüzgar bariyer sistemini sahip içlikler, deri ceket altına giyilmelidir. Yeni nesil içlikler alınabilir, bunlar rüzgar bariyerlerine ve yağmur geçirmezliğe sahiptir.

Prohel Termal İçlik Takım

http://www.motosikletaksesuarlari.com/Prohel-Termal-Iclik-Takim_13036.html

Çok sıcak havalarda çıplak cildinizin sıcak deriyle yada astarıyla teması hiç hoş bir duygu değildir. Bu tip tişörtler terlemeyi de alması açısından sıhhidir. Sıcak olacaktır ama rahatsız etmeyecektir. Boyun bölgesinin deriyle temas etmemesi için bandana kullanın.

PROHEL BUFF (BANDANA) YAMAHA SIYAH

Çok sıcak olduğunda ıslatın ve sıkıp suyunu çektirdikten sonra serinlik için ıslak olarak boynunuza takın. Tüm kan damarlarının ve sinirlerin geçtiği boyun bölgesinin serin tutulması, aşırı sıcak yada soğuklara maruz bırakılmaması gerekir.

Narr Dark Blossom Bandana

http://www.motosikletaksesuarlari.com/Narr-Dark-Blossom-Bandana_20895.html

Hepinize iyi sürüşler

İyi sürücü olmak denince ne düşünürsünüz?

Sadece trafik kurallarına uymak mıdır iyi sürücü olmak? Sürüşün tüm yeteneklerine sahip olmak mıdır yoksa? Dönüşleri çok hızlı alabilen midir iyi sürücü? Yavaş sürüp muhtemel tehlikeleri önceden sezen midir ustalaşmak denilen şey? Hiç kaza yapmayan mıdır duyarlı ve iyi sürücü? Bir çok eğitimden geçip diploma, sertifika, madalya, beraat vs toplayan mıdır akıllılık? Motorunu tekere kaldırabilen midir aklınıza gelen beceri düzeyi?

Aklınızdaki tanım ne olursa iyi sürücülüğe temel unsurlar sürüş esnasında riskleri azaltmak isteği ve görsel, fiziksel motivasyondur. Bu da üst sürüş becerisi ve hepsinden öte iyilik besleyen bir akıl ister.

Trafikte olan diğerlerinin hayatına da saygılı bir kişilik ister. Hareketlerinin diğer insanlar ve sürücüleri üzerinde ne etki yapacağını düşünen bir bilinç ister. Bunlar olunca da otomatikman sorunlardan kaçınmak için gereken düşünce isteği ve strateji yapma davranışı devreye girer.

İyi sürücü olmak aklını kullanmak ve kurallara uymakla başlayan, sorunları önceden sezme yeteneği diyebiliriz kısaca.

Hepinize iyi sürüşler

Motosiklet Eğitimi Evet Ama Sağ Duyusuz Olmaz

Motosiklet Eğitimlerine katılıp motosiklet sürüş ehliyetini almaya hak kazanan bir genç ne kadar yeterlidir? İzmir, İstanbul, Ankara ya da diğer büyük şehirlerimizde trafiğe çıkmak için yeterli midir?

Herkesin bir bildiği olsa da aşağıdakileri tekrarlamakta yarar var!

. 50 km ile giderken ön fren mi kullanılır yoksa arka fren mi?
. Önü freni kilitlersem ne olur?
. Bu ani frende ne yapacağım korkusunu nasıl yenerim?
. Dönüşlerde gazı orantılı kullanamadığımdan vites azaltmakta veya çoğaltmakta zorlanıyorum
. Vitese geçirirken çok sıçrıyor, yükseltirken gazı dengeliyemiyorum.  Hatta stop ediyor. Devir tutturamıyorum. Vites geçişlerini anlamıyorum. 

Gibi sorular yeni başlayanlar tarafından en çok sorulan sorular. Bunları öğrenmek için en az orta düzeye kadar eğitim almalı, tarzınız oturana kadar, gaz dengesi, vites aralıklarını gibi oranları anlayarak deneyim etmelisiniz. Sağduyu ile neler olabileceğini, ne hatalarınız olduğunu test ederek kolaylıkla öğrenebilirsiniz, hatalarınızın farkına vardığınızda kısmen bu işi çözmüş olacaksınız.

Mükemmel sürüş insan faktörü ve trafiğin etkisiyle neredeyse imkansızdır. Ayrıca diğer araçların durumlarını kontrol etmeden hatasız sürüş yapabilmekte mümkün değil. Eğitim açığını kapatmak için orta düzeye kadar eğitimi tamamlayıp trafiğe çıkılabilir düzeye gelebilirsiniz. Ama başlangıç eğitimi ile çıkarsanız, sürüşünüz bir çok riskler taşıyacak faka siz bunu anlamayacaksınız. Özel eğitmenden ders almak çok daha iyi olaiblir yani sizinle birebir ilgilenen birisi size daha iyi eğitim verecektir.

Ticari eğitim kurumları ve çoklu eğitimlerde yanlış tekniklerden dolayı bir çok sorunlu sürücü yetişmektedir. Bunu yetişmek değil ortaya çıkmak diyebiliriz. Araç sürücüleride bu yanlış teknikler yüzünden trafikte bir çok sorun yaratıyor. Hergün bir çok kaza haberi ile bu yüzden karşılaşıyoruz.

Kalıplaşmış eğitimlerden ve yanlış tekniklerden kaçmak için şimdilerde youtube kanallarından bir çok sürücü takip edilebilir. Her motorcu bilgilerini paylaşıyor, bazıları gerçekten yararlı ama kendi bildiğini okuyanda çok.

Dünyada DSA, IAM, RoSPA vs gibi testler çok eleştirilmektedir. İleri sürüş tekniği adı altından yapılan bu testlerde kalıplaşmış bilgiler (eski bilgiler) ve herkese bunlar giydirilmeğe çalışılmaktadır.

Aslında en iyi eğitimi kendi kendinize verirsiniz diyerer yazıyı bitiriyorum. Deneyim akzanmak için boş alanları seçmeniz önemlidir. Lütfen dikkatli olun.

İyi sürüşler

Hedefe bakışlar kilitlendiğinde biz direk ona doğru yönlenirsiniz

Bakışlarınızı farklı yere yönlendiremiyorsanız ve motosiklet üstündeyseniz motoru direk o hedefe yönlendiririz. İstemsiz şekilde üstüne üstüne gideriz. Bu duruma ‘’tünel görüşü’’ denmektedir.

Bu alışkanlığı tamamen yok etmenin ve kırmanın hatta ortadan kaldırmanın basit bir çaresi de yok gibi maalesef. Ancak bu konunun bilincinde olursak, olay gerçekleştiğinde şuuraltımızın ikazı ile bakışlarımızı kilitlediğimiz hedeften, tehlikeden alıp ondan kaçış yoluna çevirebiliriz.

Başta çok zor gelecektir.

Bu durum her zaman her sürücü için geçerlidir. Baktığınız yöne yönlenirsiniz. Bu nedenle tehlikeye değil ondan kurtuluş yönüne bakınız.

Bakışlarımızın sürati algılamada da baktığı alanla çok büyük ilişkisi vardır. Alan küçüldükçe beynin sürati algılaması artar. Bu yüzden fren yaptığımızda önümüzdeki alanın kısalma sürati azaldığı için bir rahatlama hissederiz. Hâlbuki alan aynıdır ama bizim onu tüketme süratimiz düşmüştür ve tabi bunu böyle algılamakla da beyin bedene panik ikazı vermeyi bırakmaktadır.

Ne kadar ileri bakarsanız o kadar hızlı gidebilirsiniz

Ne kadar ileri bakarsanız o kadar hızlı gidebilirsiniz, ileri bakışınız sizi ilerideki uyarılara karşı önceden tetikte tutacaktır.

viraj almak

1. Hemen önünüze bakmanız işe yaramaz
2. Hemen önünüzdeki araba veya yayalara bakmanız kazalara açık hale getirir
3. Dönüşte direk olarak dönüş noktasına veya uç noktalara bakmak yolun en uzak noktası değilse işe yaramayacaktır.
Ama 10 metre önümdeki yayalar kaldırımdan yola adım atmak üzereyse, araç hattınızı kesiyorsa ya da biraz ilerideki otobüs duraktan önünüze çıkış yapıyorsa; bunlara bakmazsam?

motosiklet siz

Bu gerekli değil mi?

Siz ilerideki bir bakış noktasına odaklandığınızda o noktadan geriye doğru herşeyi görürsünüz ve farkında olursunuz.  İlerlere baktığınızda birkaç santim ilerinizi de biraz bulanık olsada görürsünüz. Ama birkaç santim önünüze baktığınızda, örneğin 3 metre önünüze bakarsanız onun ilerisini çok daha bulanık görürsünüz veya göremezsiniz.

ileriye bakış

Sele üzerinde kilometrelerce yol kat etmekte olan bir sürücünün bu tür şeylere tam uyum sağlayabilmesi zor değildir. Gevşeyin, gevşek kalın ama kontrolde kalın. Çok gevşeklik de gözlerinizi yoldan ayırmanızı kolaylaştırır. Güvenliğiniz üzerinize gelmekte olan durumları kavramanıza bağlıdır. Düşük hızlarda bile gözlerinizin görüp beyninizin işlemesi gereken birçok bilgi vardır. Asla kasılmayın. Bir yerleriniz ağrımaya, kasılmaya ya da seğirmeye başlarsa mola verin ve dinlenin.